1. Dünya Savaşı Nasıl Başladı?

Arşidük Franz Ferdinand’ın Saraybosna’ da öldürülmesi ile başlayan savaş… Pek çok ders kitabında yazan cümle bu şekildedir ve pek çok öğrencinin ezberinde de bu şekilde yer etmiştir. Fakat Ferdinand neden oradaydı, kim öldürdü, ne amaçla öldürdü derseniz onu çoğumuz bilmeyiz. 20. yüzyılın en kanlı savaşlarının ilki 1.si Dünya Savaşı. Ölü sayısının 16 ile 19 milyon arasında olduğu tahmin edilen, yaralı sayısının ise 20 milyonu geçtiği bu savaş nasıl başladı?

Avrupa devletleri arasında devam eden siyasi anlaşmazlıklar yüzünden 20. yüzyılın başında Avrupa’da adeta patlamaya hazır bir bomba vardı ve herkes bu fitili ateşleyecek bir olay bekliyordu. Bu fitili ateşleyecek olan kişi Arşidükü Franz Ferdinand’ı ve eşi Sophie’yi öldürecek olan genç Sırp milliyetçisi Gavrilo Pirincip’dir.

Suikastın yaşandığı köşebaşı: Latin köprüsü, Franz Josef sokağın girişi ve günümüzde ''Franz Ferdinand Suikastı Müzesi'' olarak kullanılan pastane.
Suikastın yaşandığı köşebaşı: Latin köprüsü, Franz Josef sokağın girişi ve günümüzde ”Franz Ferdinand Suikastı Müzesi” olarak kullanılan pastahane.

1908 yılında Avusturya Macaristan Osmanlı Devleti’ndeki karışıklıklardan yararlanarak bölgede kendi yönetimini ilan etti. Fakat bölgede bu durumdan rahatsız olan ve bu toprakları Sırbistan toprağı sayan önemli bir nüfus ve bunu destekleyen Sırplar vardı. Günlerden 28 Haziran 1914, Sırpların kendilerinin en büyük yenilgisi olarak gördükleri ve Osmanlı’ya karşı hala öfkelerinin dinmediği Kosova Meydan Muharebesi’nden 525 yıl sonrası ve tam olarak aynı gün. Ferdinand’ın buraya geliş amacı ise imparatorluğun Bosna’daki birliklerini denetlemekti.

Ferdinand ve Sophie, Avusturya birliklerini denetlemek üzere balkanlara gelmişlerdi.
Ferdinand ve eşi Sophie

Bosna’ya tren ile gelmeyi tercih eden Arşidük saat 09.25’de gara ulaşmıştı. Saldırı ihtimali olduğunu bilmesine rağmen karısı ile birlikte üstü açık bir arabanın arka koltuğunda Belediye Sarayı’na hareket eden Ferdinand ve karısı yedi araçlık konvoyun üçüncü sırasında yer alıyorlardı. Yükselen milliyetçilik akımı Ferdinand ve karısının buradan tek parça halinde çıkmasına engel olacaktı. Plana göre suikastta yaşları 17 ve 27 arası değişen altı kişi görev alacak, Ferdinand ile karısı ölecek ve sonra suikastı gerçekleştiren bu gençler intihar edecekti. Suikastçılar Appel Quay Caddesi’nde sıralandılar . Konvoyla burun buruna gelen ilk isim Muhammed Mehmedbasiç’ti fakat o anda kendisinin belirttiği üzere korkmuş ve bir şey yapamamıştı. İki suikastçıyı daha sağ salim geçen konvoy Çumurja Köprüsü’ne yaklaştı, Nedeljko Çabrinoviç ile karşılaştığında olan oldu ve Çabrinoviç el bombasını fırlatmayı başardı. Fakat el bombası arabanın kaputundan sekerek Ferdinand’ın yaverine isabet etti ve ortalık bir anda karıştı. Hemen sonrasında fark edilen Çabrinoviç siyanür içerek nehre atladı, fakat siyanürün tarihinin geçmiş olması hem de nehrin çok sığ olması nedeni ile ölemedi ve halk tarafından linç edildi.

Ferdinand, görevden affını istemiş ancak bu isteği kabul görmemişti.

Belediye binasında biraz dinlendikten sonra yaralıları ziyaret etmek ve oradan da Avrupa Oteli’ne geçmek üzere yola çıkma kararı aldılar, sonrasında hamileliği nedeni ile yorgun olan karısını dinleyerek konağa gitmek istediğini konvoya bildirdiler. Fakat Almanca bilmeyen şoför kendisine söylenenleri anlamamış ve Avrupa Oteli’nin yolunu tutmuştu. Latin Köprüsü’nden geçmesi gereken konvoy Franz Josef Sokağı’na girince sinirlenen Ferdinand konvoyu durdurdu. Olaylar sırada iki suikastçı daha kaçmış fakat orada kalan Gavrilo Princip bir pastaneye girip kendisine bir şeyler almış, çıkışta da konvoyla karşılaşmıştı ve bu fırsatı değerlendirdi. Tetiği çeken Gavrilo Princip Ferdinand’I ve karısını orada öldürdü.

foto6
Suikast haberini dünyaya duyuran 29 Haziran 1914 tarihli The New York Times gazetesi

Princip 20 yıl ceza aldı, fakat 4 yıl sonra tüberküloz nedeni ile hapishanede öldü. Fakat açtığı yara çok büyüktü. Olaydan 1 ay sonra 23 Temmuz’da Avusturya Macaristan Sırbistan’a ültimatom verdi, pek çok maddeyi kabul eden Sırbistan olayın araştırılması için Avusturya Macaristan polislerinin görev almasını reddetti ve 25 Temmuz’da ültimatomu reddetmiş oldu. 40 ülke ve kolonilerin katıldığı Avrupa merkezli savaş, Avusturya’nın Sırbistan’a savaş ilan ettiği 28 Temmuz 1914 tarihinde başladı.

Beğendim! Patreonda Öğrenci Blogları desteklemek için bir saniyenizi ayırın!

sosyohobik

Hadi Yoruma

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Başa dönüş
Tüm yazılar Öğrenci Bloglarına aittir. İzinsiz paylaşılamaz. 2019&Öğrenci Blogları
%d blogcu bunu beğendi: