1989 Sonrası Polonya

1989 Devrimleri ile Soğuk Savaş fiilen sona ermiştir. Bu olay Doğu ve Orta Avrupa’yı derinden etkilemiş, 1 Temmuz 1991’de de Varşova Paktı’nın sona erdirilmesi ile sonuçlanmıştır. Bu süreçte Sovyet tarzı komünist rejimler yıkılmış, bu isyanların ilki Polonya’da başlamıştır,  olaylar barışçıl denebilecek Doğu Almanya, Çekoslovakya, Macaristan ve Bulgaristan ile devam etmiş, sosyalist bloktan ilk kopan merkezi ve doğu Avrupa ülkesi ise Polonya olmuştur. Bunun en önemli nedenleri Katolik bir ülke olması ve halkın komünist sisteme hiçbir zaman tam olarak adapte olamaması yer almaktadır.

polonya ile ilgili görsel sonucu

1989’da Polonya’daki demokratik sistemin yeniden yapılandırılmasıyla birlikte kamu yönetimi de dahil olmak üzere ülkede neredeyse tüm sosyo-ekonomik alanları içerecek şekilde reformlar gerçekleşmiştir. 1989 yılından bu yana Polonya sosyal demokrasi ile yönetilmektedir. 1990 yılına kadar yerel yönetimler çok fazla etkin olamamış olsalar da 1997 yılında yürürlüğe giren Yeni Anayasa’da yerel yönetimler özel bir başlık altında ayrıntılı olarak düzenlenmiş ve Anayasa’da yerelleşme konusuna vurgu yapılmıştır. Polonya, 1997 Anayasası ile rejim değişikliğine gitmiş ve yarı başkanlık hükümet sistemini benimseyerek, model olarak Fransa’yı örnek almıştır.

Kısa bir not düşelim. Duverger’e göre bir siyasi rejim, anayasasında üç unsuru içeriyorsa yarı-başkanlık olarak kabul edilir: (1) Başkan halk tarafından seçilmektedir. (2) Başkan oldukça önemli yetkilere sahiptir. (3) Yürütme ve idari yetkilere sahip başbakan ve bakanlar vardır ve parlamento karşı çıkmadığı sürece görevde kalırlar.”

Polonya’da 1 Ocak 1999’dan itibaren hiyerarşik bağları olmayan üç kademeli yerel yönetim sistemine geçilmiştir. Belediyeler temel yönetim birimi olarak ele alınmıştır. Yerel yönetimlerde vatandaşlara büyük ayrıcalıklar gösterilmiştir. Bu doğrultuda ülke; bölge, ilçe ve belediyelere bölünmüştür. Ayrıca; Polonya yönetim sisteminde Varşova’nın özel bir statüsü bulunmaktadır. Başkent merkez çekirdeği dışında çevresini de saran metropolitan bir yönetime sahiptir. Kent merkezi ve kentin çevresi toplam 18 ilçeye bölünmüş.

varşova ile ilgili görsel sonucu
Varşova

Nitekim Polonya’da 1990-1997 yılları arasında eski komünistler ve AB yanlısı siyasi partiler arasında bir takım anlaşmazlıklar çıksa da sonuç olarak temelden bir AB karşıtlığı oluşmamıştır. 1990’lı yılların hemen başında Polonya’nın AB’ye üye olmak istemesi üzerine AB, Polonya’dan kendisinin benimsediği siyasi alanda liberalleşme ve demokratikleşme, ekonomide özelleştirme ile toplumda çoğulculuk ve bireyselleşme gibi temel değerleri yaşama geçirecek bir kurumsal yapıyı tesis etmesini talep etmiştir. AB’ye üyelik süreci 2004 yılında tamamlanmıştır.

ab haritası ile ilgili görsel sonucu

Polonya’nın yönetim biçimi 11 Kasım 1918’den beri Cumhuriyet’tir ve üniter bir devlettir. Ayrıca Kuvvetler ayrılığı ilkesi benimsenen Parlamento iki kanattan oluşmaktadır. Parlamentonun alt kanadı olan Sejm’de (meclis) 460 milletvekili bulunmakta, üst kanat olan Senato’da ise 100 senatör görev almaktadır. Seçimler 4 yılda bir yapılmaktadır. Polonya’da yürütme görevi ise devlet başkanı, başbakan ve bakanlar kurulu tarafından üstlenmiştir.

Polonya Avrupa’nın 6. ekonomisi konumundadır. 2016 yılında Euro para birimine geçmesi planlanmışsa da günümüzde kendi para birimi olan Zloyt’i kullanmaya devam etmektedir. GSYİH’si 513.9 milyar dolara ulaşmış olup dünya sıralamasında 22. sırada yer almaktadır. Çoğunluğu Lehlerin oluşturduğu ve anadili Lehçe olan Polonya’da 5.000 kadar Müslüman Tatar yaşamaktadır. 1989 yılından itibaren, yeni Müslüman göçmenler ülkeye yerleşmiştir.

zloty ile ilgili görsel sonucu
Zloty

Polonya istatistiklere göre Avrupa’nın en dindar ülkesidir. Katolik olduğunu söyleyenler %90’a, düzenli olarak kiliseye gittiğini beyan edenler %80’e ulaşmaktadır. Hatta Polonya Meclisi başkan kürsüsünün arkasında Haç vardır. Anayasa’da ilgili her bölümde Katolikliğe atıf vardır. Kilise ile açıkça ters düşen bir partinin siyasi yaşamda yer sahibi olması neredeyse imkânsızdır. Roma Katolik Kilisesi‘nin radyo ve televizyon programları yapmasına, ayrıca okul, hastane ve tarihi değeri olan binaları işletmesine izin vermektedir.

sejm ile ilgili görsel sonucu
Sejm

Sağlık, eğitim, emeklilik sistemi ve devlet yönetiminde yapılan reformlar devlet bütçesine beklenenden daha fazla yük getirmiştir. 2009 krizinden bu yana, Polonya’nın GSYİH’sı büyümeye devam etmiştir. 2009 yılında, krizin doruk noktasında, Avrupa Birliği GSYİH’sı bir bütün olarak %4,5 azalırken, Polonya GSYİH’sı %1,6 artmıştır. Kasım 2013 itibarıyla, AB ekonomisinin büyüklüğü kriz öncesi seviyenin altında kalırken, Polonya ekonomisi birikimli olarak %16 oranında artmıştır.

Polonya yeraltı kaynakları zengin bir ülkedir. Petrol ve demir gereksinimini büyük ölçüde dış ülkelerden sağlayan Polonya gelişkin bir sanayi ülkesidir. Balıkçılık da ülke ekonomisine büyük katkı sağlar.

Beğendim! Patreonda Öğrenci Blogları desteklemek için bir saniyenizi ayırın!

sosyohobik

Hadi Yoruma

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Başa dönün
Tüm yazılar Öğrenci Bloglarına aittir. İzinsiz paylaşılamaz. 2019&Öğrenci Blogları
%d blogcu bunu beğendi: