Gençlere değer katacak içeriklere Google Haberler'den abone olmak ister misiniz?.Google Haberlere Abone Ol. Gençliğe değer katma arzusuyla..

Dünyadaki kara üzerinde yapılan en büyük HVDC sistemlerinden biri Brezilyadadır. Brezilya’da 50Hz’lik sistemi 60Hz’e bağlamak ve uzun mesafede (>800km) düşük maliyetli enerji iletimi için kurulmuştur. Hindistan’da 1500MW termal enerjiyi en az kayıpla taşımak için HVDC hattı kurulmuştur.

Türkiye ile Gürcistan arasında 2 adet 135MW’lık HVDC iletim hattı inşa edilmiştir. Filipinler’de jeotermal enerjiyi adanın enterkonnekte sistemine bağlamak ve alternatif akım şebekesinin düzenini korumak için kurulmuştur.

İsveç’in Gotland şehrinde, HVDC, yeni geliştirilen bir rüzgar enerjisi tesisini proje alanının çevresel duyarlılığı göz önünde bulundurularak, Visby ana şehrine iletilmiştir.

Dünya’daki HVDC Sistemleri Detaylı İncelenmesi

Gotland HVDC iletim hattı haritası

Gotland HVDC iletim hattı haritası

Dünyada olan HVDC projeleri: List of HVDC Projects

Gotland- Rüzgar Enerjisi İletimi

Gotland’da HVDC iletim sistemi, İsveç Ulusal Enerji İdaresinin 1999 yılında yapmış olduğu projedir. 50 MW olarak yapılan hat, Gotland’ın (Näs) güney ucundaki rüzgâr enerjisini yaklaşık 70 km uzaklıktaki Visby (Bäcks) şehrine aktarmaktadır. Ayrıca Mevcut AC bağlantısıyla paralel çalışmaktadır.

Türkiye’de HVDC İletim Sistemleri
Türkiye’de HVDC İletim Sistemleri

Türkiye’de HVDC İletim Sistemleri

Bilindiği gibi Türkiye elektrik şebekesine bağlı çalışır halde bir tane HVDC sistemi bulunmaktadır. Gürcistan ile Türkiye arasında kurulu olan Karadeniz HVDC iletim hattı 350MW iletim kapasitesine sahiptir. Gürcistan’dan ülkemize enerji transferi sağlayan bu sistem tristor tabanlı bir teknolojidir.

ENTSO-E üyesi olan TEİAŞ ülkemizin elektrik şebekesinin kararlığını artırmak için ENTSO-E üyesi olmayan komşu ülkeler ile HVDC bağlantılar yaparak şebekenin kararlılığını ve güvenliğini artırmayı planlamaktadır.

Ülkemizde HVDC teknolojisine ihtiyaç duyulan noktalar bellidir. İstanbul ve çevresinde bulunan sanayi bölgelerinin artan enerji talebini karşılamak için ülkemizde çeşitli elektrik enerjisi santralleri kurulmaktadır. Son dönemde özellikle artan yenilenebilir enerji santrallerine ek olarak Akkuyu Nükleer Santrali de ülkemizin artan enerji talebine karşılık verecektir. Ancak üretilen bu elektrik enerjisinin daha akıllıca iletimi gerekmektedir.

Alternatif iletim yolları oluşturarak şebekemizin güvenilirliğini artırmak zorundayız. Gündemde olası 2 tane HVDC projesi bulunmaktadır. Akkuyu Nükleer Santralinde üretilen elektrik enerjisinin transferi ve Kıbrıs’ın elektrik enerjisi problemini çözmek için planlanan bir HVDC iletim hattı planlanmaktadır. Her bir ünitesi 1200MW’e gücünde olacak Akkuyu Nükleer Santrali toplamda 4 üniteden oluşacak olup 4800MW’e gücüne sahip olacaktır. Bu gücün tüketimin yoğun olduğu İstanbul bölgesine iletileceği düşünüldüğü zaman en verimli çözümün HVDC sistemleri olduğu çok açık bir şekilde görülmektedir.

HVDA Sistemlerine Göre Avantaj ve Dezavantajları

Bu bölümde yüksek gerilim doğru akım sistemlerinin, yüksek gerilim alternatif akım sistemlerine göre avantaj ve dezavantajları anlatılmıştır.

Yatırım maliyeti açısından iletim sistemlerinin kıyaslanması
Yatırım maliyeti açısından iletim sistemlerinin kıyaslanması

Yatırım Maliyeti Açısından İncelenmesi

D.C iletimi A.C iletimine göre daha az iletken gerektirmektedir. D.C sistemlerde her bir devre için iki iletken gerekliyken, üç faz A.C için üç iletken gereklidir. HVDC iletkenlerini taşıyan direkler daha küçük seçilebilir ve bu daha küçük iletkenler arası açıklıklar veya alanlar demektir.  Genel olarak bu sistemin HVAC’ya göre daha az bir maliyeti olacağı anlamına gelir.  Buna karşılık HVDC hatlarının uçlarında konumlandırılan dönüştürücü (konvertörlerin) maliyetleri böyle bir dönüştürücüye ihtiyaç duymayan HVAC‘lerin yanında maliyeti ciddi şekilde artıran bir unsur haline gelmektedir.  Belirli bir mesafeden sonraki bu mesafeye başa baş mesafesi adını verebiliriz. HVDC sistemler HVAC sistemlerden daha uygun maliyete sahip olmaktadır.  Genel olarak bu başa baş mesafesi havai hatlarda 600 km iken denizaltı hatlarda 50 km kadardır.

Kayıplar Açısından İncelenmesi

HVAC güç aktarımı, Corona kayıpları ve cilt etkisi (skin effect) gibi güç kayıplarına sahiptir. Voltaj belirli bir sınırın üzerine çıktığında, iletkeni çevreleyen hava iyonlaşmaya başlar ve bir miktar enerji kayba uğrayarak kıvılcımlar üretir, buna korona deşarjı denir. Korona deşarjından kaynaklanan kayıplar ayrıca frekansa bağlıdır ve doğru akım sıfır frekansa sahip olduğundan, korona deşarjı HVDC sisteminde HVAC sistemine göre daha azdır. Bir iletkendeki alternatif akım akışı, akım yoğunluğu iletkenin yüzeyinde en büyük ve merkezde daha az kalmaya eğilimli olacak şekilde bölünür, buna cilt etkisi (skin effect) denir. Bir iletkendeki DC akımı hat boyunca düzgün bir şekilde dağılır çünkü cilt etkisi (skin effect) yalnızca frekansa bağlıdır. Bu nedenle, yalnızca HVAC iletiminde cilt etkisi nedeniyle güç kaybı yaşanır.

Farklı Frekanstaki Şebekelerin Kendi Aralarında Bağlanması Açısından İncelenmesi

A.C güç şebekeleri bazı ülkelerde 50 Hz bazı ülkelerde 60 Hz olarak sabitlenmiştir. Bu farklı frekanstaki sistemleri kendi aralarında birleştirmek A.C olarak neredeyse imkansızdır. HVDC sistemler buna imkân verebilmektedir. (D.C akımda frekans gibi bir zorunluluk olmadığından iki sistem sıfır frekansta bağlanmış olurlar) Yakınlardaki İletişim Hatları ile Girişim HVDC sistemlerde frekans sıfır olduğundan A.C sistemler gibi iletişim hatları üzerinde girişim yani bozulma yaratmazlar.

Kısa Devre Akımı Açısından İncelenmesi

Uzun mesafelere yayılmış bir HVAC sistemde alıcı taraftaki kısa devre akımı yüksektir. HVDC sistem birbirine bağlanmış iki A.C şebekenin kısa devre akımlarını artırıcı bir etkide bulunmaz.

HVDC Sistemin Dezavantajları

A.C trafo merkezinde bir arıza meydana gelirse, yakınına yerleştirilen HVDC trafo merkezi için bir elektrik kesintisine neden olabilir.

HVDC’da sistemdeki akımı kesmek için devre kesiciler kullanılır ki bu da A.C gerilim kesicilerine göre oldukça pahalıdır.

HVDC bağlantı HVAC bağlantıya göre karmaşıktır.

Sonuç

D.C’nin tüm avantajları göz önüne alındığında, HVDC hatlarının AC hatlardan daha verimli olduğu görülmektedir. Ancak, HVDC trafo merkezinin başlangıç maliyeti çok yüksektir ve trafo merkezi ekipmanı oldukça karmaşıktır, bu nedenle çok uzun mesafeli iletim için gücün A.C’de üretilmesi tercih edilir ve iletim için D.C’ye dönüştürülür ve sonra tekrar geri A.C’ye dönüştürülür. Bu sistem ekonomiktir ve aynı zamanda sistemin verimini de arttırır. HVDC sistemler daha uzunca süre kullanılmaya devam edecektir.  Kısacası HVDC sistemler HVAC sistemlerin rakibi değil tamamlayıcısı bir durumundadır.

İlginizi Çekebilir: 3 Maddede HVDC Nedir? HVAC VS HVDC

Başkalarına Fayda Sağla
Yorum Yok
Yorum İptal
Yorumlar: Dünya’daki HVDC Sistemleri

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Resim ekle - Yalnızca PNG, JPG, JPEG ve GIF desteklenir.

Sosyal Medya Hesaplarımız

Copyright © 2020 Öğrenci Blogları. Tüm Hakları Saklıdır.

Giriş Yap

Öğrenci Blogları'na Hoş Geldin

Gençlere değer katan içerikler üretiyoruz. Aramıza katılacağın için mutluyuz.
Giriş Yap

Gelişim için ilk adım. Boş vakitleri iyi değerlendirmek gerek.