içinde

Folie a Deux: Paylaşılmış Psikotik Bozukluk

folie a deux öğrenci blogları

Gençlere değer katacak içeriklere Google Haberler'den abone olmak ister misiniz?.Google Haberlere Abone Ol. Gençliğe değer katma arzusuyla..

Folie a deux yani paylaşılmış psikotik bozukluk; İlişki psikozu, paylaşılmış psikotik bozukluk, aktarılmış delilik, enfeksiyoz delilik, ikiz delilik gibi başka terimler de adlandırılmaktadır. Birbiriyle bir şekilde yakınlık kurmuş (akrabalık bağı da olabilir) iki insanın ilişkisinde; zamanla, psikotik seviyedeki bireyin kendi hezeyanlarını diğer kişi ile paylaşması durumu ile oluşan Folie a deux, bir paranoid bozukluk türüdür ve bunu yaşayan asıl kişi paranoid şizofrendir. Folie a deux olgusunu paylaşan diğer pasif kişi ise gerçeklik algısını kaybetmiş bebeklik çağında güvenli bağlanma olayını tam olarak yaşayamamış kişi olması muhtemel bir durum.

Paylaşılmış psikotik bozukluk sanrıya katılan kişi sayısına göre de adlandırılabilir. En sık iki kişi arasında görülmesi rağmen, iki, üç, dört, beş kişiye genişleyebilir (folie à trois, folie à quatre, folie à cing), ve hatta tüm aileyi içine alabilir (folie à famille).

Tarihçesi

Paylaşılmış psikotik bozukluk ya da Folie a deux adıyla bilinen bozukluk literatürde ilk kez 1877 yılında tanımlanmıştır. Gralnick 1942 yılında bu durumu ilişki psikozu olarak adlandırmış, yakın ilişki sonucunda sanrısal düşünce veya anormal davranışların bir kişiden diğerine aktarılması olarak tanımlamıştır. Bazı psikologlara göre Folie a deux az ya da çok fark etmeksizin yalıtılmış bir hayat yaşayan kadınlarda sık görülmektedir. 2013 yılında yayımlanan DSM-IV’ e göre ise “O sırada yerleşik bir sanrısı olan başka bir kişi ya da kişilerle yakın ilişki çerçevesinde bireyde benzer bir sanrı gelişir. Bu sanrı o sırada yerleşik sanrısı olan kişininkiyle içerik olarak benzerdir.” şeklinde tanımlanmaktadır.

Bozukluğa ilişkin ilk tanımlar geçen yüzyıldaki psikiyatrik vakalara bakış açısı, sosyal değerler, aile ortamında tanımlandıkları ve değişime uğramamış olduklarından kısıtlıdır. Ayrıca tanımların iç yüzünü ve temelindeki nedenleri düşünmeksizin dış görünümleri ile inceleniyor olması, paylaşılmış psikotik bozukluğun nedenini açıklamaya yönelik hipotezlerin test edilmesinde güçlüklere neden olmaktadır. Bu nedenle paylaşılmış psikotik bozukluk bazı psikologlar tarafından alt tiplere ayrılmıştır.

Folie a Deux Çeşitleri Nelerdir

Folie Imposèe

Psikotik bir kişinin sanrılarının, psikotik olmayan birisine aktarılmasıdır. İkincinin sanrıları birinciden ayrıldıktan sonra kaybolur.

Folie Simultanèe

Genetik yatkınlığı olan iki kişide paranoid ve depresif sanrıların eş zamanlı ortaya çıkışıdır.

Folie Communique

Sanrıların psikoza genetik yatkınlığı olan birine aktarılması ve bu kişide diğerlerinden ayrıldıktan sonra sanrıların sürmesidir.

Folie İnduite

Bu terim zaten hezeyanları olan bir kişinin, yakın ilişkide olduğu diğer bir kişinin hezeyanlarıyla hezeyanlarını zenginleştirmesini ifade eder.

 

Folie a deux’in Nedeni Nedir?

Paylașılmıș psikotik bozukluğun etiyolojisine ilişkin açıklamalar kalıtım, biyolojik, psikodinamik ve çevresel faktörler etrafında yoğunlaşmıştır. Kalıtımsal faktörler aile içinde gelişen olguların çok olması ve ikiz kardeş olan bireylerde olguların olmasından yola çıkmaktadır. Ayrıca kalıtım eşler arası olgular veya kan bağı olmayan kişilerde Folie a deux olgusunun oluşmasını açıklayamamaktadır. Biyolojik faktörleri ise organik beyin sendromu olan yaşlı bireylerde, zeka geriliği, yaşlılık, duyusal özürler, serebrovasküler durumlar ve alkol kullanımı da diğer biyolojik etmenler arasında yer almaktadır.

Psikodinamik olarak ise Folie a deux’da en önemli etkenin bilinç dışı süreç olduğunu vurgulanmaktadır. Bazı psikologlar ise başlangıçtan itibaren içli dışlı yaşamanın daha sonra her iki tarafı da benzer sanrısal fikirlere yönelten bilinçdışı formların bir dışavurumu olduğunu söylemiştir. Bazı yazarlar ise Folie a deux’nün gizil bir eşcinsellik durumuyla bağlantılı olduğunu ve ödipal fantezilerle ilgili olduğunu öne sürmüşlerdir. (Ödipal dönem ise 2,5-3 yaş ile 6 yaş arasına denk düşen, çocuğun birey olmanın ötesinde cinsel kimliğinin farkına vardığı bu dönemdir.)  Sonuç olarak psikodinamik etmenler kişilerin yetersiz psikolojik gelişimi üzerinde durmuştur. Çevresel etmenler ise Küçük kapalı topluluklarda yaşama, yalıtılmışlık bir süre sonra paranoid bir tepkinin gelişmesine zemin hazırlar. Folie a deux  bu tür bir düşmanlık ve saldırganlıkla başa çıkma yolu haline gelir. Katı otoriter tutucu aile yapısının da güçlü bir etmen olduğunu vurgulanmıştır. Bu tür ailelerde bireylerin aileye bağlanması sanrıların paylaşılması ile sağlanmaktadır. Görüldüğü gibi paylaşılmış psikotik bozukluğun nedeni hala kesin saptanmamıştır. Ancak sosyal yalıtılmışlık bilinen en önemli neden gibi görünmektedir.

Sonuç olarak folie a deux yani paylaşılmış psikotik bozukluğun kadınlarda daha sık görülmesi, vakaların çoğunluğunun aynı ailenin üyeleri olması, en çok kız kardeşler arasında görülmesi, tüm aile üyelerinin etkilendiği olguların nispeten sık olmasıdır. Geleneksel aile yapısı, farklı aile içi dinamikler paylaşılmış psikotik bozukluk gelişimine zemin yaratabilir. En sık saptanan risk faktörü sosyal yalıtılmışlıktır.

Tedavide ise…

İkincil kişilerin hiçbir ek tanısı yoksa ayrılma ile psikozların ortadan kalktığı gözlenen vakalar bulunmaktadır. Bazı vakalarda ise birincil ve ikincil kişiler ayrılma ve antipsikotik tedavinin sonuç verdiği gözlenmiştir.

Dünya Üzerinde Folie a Deux Örnekleri (Folie a Deux Çeşitleri Nelerdir?)

Elizabeth Haysom ve Jens Soering

Elizabeth Haysom ve Jens Soering birbirlerine aşık olduktan sonra 1985’te Haysom’un ebeveynlerinin acımasızca öldürdüler. Duruşmayı beklerken, Soering’e folie a deux tehşisi konuldu. Soering, Haysom ile hiç tanışmamış olsaydı cinayet işlemiş miydi? Her ikisinin de sıkıntılı bir ev hayatı vardı ,ancak aşk mektupları Haysom’un ailesinin ölmesi için çaresizce dileğini ortaya koydu. Daha sonra borderline kişilik bozukluğu tanısı alan Haysom, ikili içinde daha baskın olanıydı.

Michael ve Dennis Ryan

1980’lerde, güneydoğu Nebraska’daki ücra bir çiftlikte, Michael Ryan, kendi genç oğlu Dennis’in de dahil olduğu bir hayatta kalma kültüne liderlik etti. Tanrı’nın sözünü duyduğuna inanan Ryan, kıyamet kehanetlerini yaydı ve takipçilerine kurulu hükümeti reddetmeleri talimatını verdi. Uymazlarsa, iğrenç cezalar konusunda uyardı. Uyarıları ,hem bir tarikat üyesinin oğlu olan 5 yaşındaki Luke Stice hem de grup üyesi James Thimm’in işkence görmesi ve öldürülmesiyle sonuçlandı. Savunma için uzman tanık olarak görev yapan psikiyatr William Logan, Dennis’e babasıyla bağlantılı olarak folie a deux teşhisi koydu . Michael Ryan’ın çocuğunun üzerinde güçlü bir etkiye sahip olduğunu belirtti.

İlginizi çekebilir: Feminizmin Tarihi

Bu e-posta aboneliği size değer katar!

nidakaplan tarafından yazıldı

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

İtalya’da Erasmus Yapmanız İçin 6 Neden

kitap okumak

İyi Bir Okurun Gözünden Okumak