Gençlere değer katacak içeriklere Google Haberler'den abone olmak ister misiniz?.Google Haberlere Abone Ol. Gençliğe değer katma arzusuyla..

Çağımızın tehlikeli hastalıklarından biri olan obeziteye karşı pek çok önlem ve tedavi geliştirilmeye çalışılmakta. Günümüzde bilim insanlarının en yaygın yaklaşımı vücudun kendi metabolizmasını devreye sokarak, herhangi bir cerrahi müdahaleye gerek duymadan kilo kaybının sağlanmasıdır. Bu hedefi gerçekleştirecek en önemli seçeneklerden biri potansiyel yetişkin insanlarda da varlığı ve etkinliği kanıtlanan kahverengi yağ dokusudur.

Kahverengi yağ dokusunun özellikleri ve işlevlerine geçmeden önce yağ dokularının farklı renklerine değinmek gereklidir.

Yağ Doku Çeşitleri

Beyaz Yağ Dokusu

Beyaz yağ dokusu, yağ doku denilince akla gelen kilo alma durumunun gerçekleştiği dokumuzdur. Beyaz yağ dokusu, ihtiyaç fazlası enerjiyi trigliserit formatında hücrelerinde depolayan, vücut sıcaklığını destekleyen ve  vücudu mekanik etkilere karşı destekleyen doku çeşididir. Bunların yanında, beyaz yağ doku adipokinleri salgılayan endokrin bir bezdir Beyaz yağ doku hücrelerine ‘’adiposit’’ denir. Adipositler çok yüksek miktarda yağ depolayabilme kapasitesine sahiptir.

Bej Yağ Dokusu

Bej yağ dokusu, hücresel olarak beyaz adipositlerle ortaklık (ortak öncülere sahip olmak gibi)gösterir.Hem kahverengi hem beyaz yağ dokunun özelliklerini sağlayan bej yağ dokusu uygun uyarıları aldıklarında kahverengi yağ dokusu gibi davranabiliyor. Bej yağ dokusu üzerinde yapılan çalışmalar hala sürmekte fakat kemirgenler üzerinde yapılan deney sonuçları bu dokunun da obeziteye karşı etkili olabileceği yönünde.

Kahverengi Yağ Dokusu

Kahverengi yağ dokusu ise önceleri sadece yeni doğanlarda olduğu ve yetişkin hücrelerinde önemsenmeyecek derecede az olduğu düşünülen bir doku türüdür. Dokunun kahverengi olmasının sebebi ise çok miktarda kılcal damar içermesidir. Dokunun çok miktarda damar bulundurmasının sebebi ise daha çok oksijen ve besin sağlamak ayrıca üretilen ısıyı tüm vücuda dağıtmaktır. Kahverengi yağ doku hücrelerine kahverengi adipositler denir ve beyaz adipositlere göre oldukça farklıdır. Kahverengi adipositler çok sayıda küçük yağ tanecikleri ve bol miktarda demir içeren mitokondrilere sahiptir.

Kahverengi yağ dokusunun insan vücudundaki dağılımı çok kısıtlı alanlarda kalmıştır. İnsan vücudunda boyun, kürek ve köprücük kemikleri ve böbrek üstü bezlerinin üst kısımlarında bulunur. Kahverengi yağ dokusu vücudun enerji dengesine doğrudan etki ettiğinden günümüzde obeziteye ve tip2 diyabete karşı potansiyel sahibi bir araştırma konusu haline geldi.

Son olarak yağ dokusunun histolojik özelliklerinden bahsedecek olursak, tek damlalı ve çok damlalı ayrımına gitmemiz gerekir. Bu bağlamda yağ doku 2 çeşide sahiptir uniloküler (beyaz-sarı yağ doku)  ve multiloküler (kahverengi yağ doku)

Yazımızın asıl konusu olan kahverengi yağ dokusu ve dolayısıyla kahverengi adipositler ne gibi özelliklere sahiptir?

Kahverengi Yağ Dokusunun Özellikleri
Kahverengi Yağ Dokusunun Özellikleri

Kahverengi Yağ Dokusunun Özellikleri

  • Vücuttaki kalori tüketiminde önemli kapasiteye sahiptir.
  •  Kahverengi dokunun bir diğer önemli özelliği ise vücut soğukla karşı karşıya kaldığında kahverengi adipositler vücudun  hipotermiye (vücut sıcaklığının 35 derece altına inme durumu) girmesini önler.
  • Bireylerdeki kahverengi yağ doku miktarı ile şişmanlık arasında ters bir ilişki bulunmakta.
  • Yaş ilerledikçe memelilerde kahverengi yağ dokuda ciddi bir azalma görülmektedir.
  • Kahverengi yağ dokusunun mitokondrilerinin iç zarında bulunan ‘’termojenin’’adlı zarı geçen bir protein bulunmaktadır. Bu protein kahverengi yağ dokuda kanı ısıtır.

Kahverengi Yağ Dokusunun Potansiyel Tedavi Olmasının Sebebi: Termoregülasyon

Peki kahverengi yağ dokusu termoregülasyonu nasıl sağlıyor?

Termoregülasyonu canlı bir organizmanın dış ortam sıcaklıklarından bağımsız olarak vücut sıcaklığını belli bir değer içinde tutulması olarak tanımlayabiliriz. Kahverengi yağ dokusuda bunu kullanarak obezite ve tip2 diyabete karşı bizlere umut olmakta.

Kahverengi yağ dokusu termoregülasyonu ‘’adaptif termogenez’’ olarak adlandılır ve  yüksek mitokondriyal işleve sahip  ve sitoplazmalarında bol miktarda küçük yağ damlacığı bulunduran kahverengi adipositler, termijonik işlevlerini, mitokondirilerinin iç zarında taşıdıkları ve kahverengi dokuya özgü olan UCP-1 prtoteini ile gerçekleştirir. UCP-1 proteini ile ATP oksidatif fosforilasyon sürecinden ayrılarak vücutta oksijen alınımı, kalori harcanması ve vücut ısısının düzenlenmesi sağlanır. Sonuç olarak kahverengi yağ dokusu, vücut sıcaklığını düzenlerken kalori tüketimine de etki ettiği için obezite ve tip2 diyabet gibi enerji metabolizmasındaki düzensizlikten meydana gelen hastalıkların tedavisinde oldukça yüksek potansiyele sahiptir.

Kahverengi Yağ Doku Etkinliği Hangi Etkenlere Göre Değişiyor?

Kahverengi yağ etkinliğini arttırmada çeşitli fiziksel ve biyokimyasal etkiler bulunmakta.

Düzenli egzersiz ve soğuğa maruz kalmanın yapılan araştırmalarca kahverengi yağın etkinliğini arttırdığı kanıtlandı. Bunların yanında stresten uzak durma, dengeli beslenme ve lif ağırlıklı besinleri tüketmeye özen gösterme, endokrin hormonlar ve metabolitler gibi çeşitli biyokimyasal etkenlerin de kahverengi yağ dokusunu arttırmada rolü yadsınamaz.

Beyaz Doku Hücrelerini Kahverengi Yağ Doku Hücrelerine Dönüştürmek Mümkün mü?

Beyaz yağ dokunun termojenik etkinlik kazanmasına kısaca kahverengileştirme denir. Bu bilim insanlarınca çokça merak edilen bir soru yukarda değinildiği gibi beyaz yağ dokunun da içerisinde bulunduğu bej dokuyu kahverengileştirmek teorik olarak mümkün fakat günümüzde henüz farmakolojik ajanlarla desteklenen bir yöntem bulunamadı.

Kaynakça

Bilim ve Teknik Dergisi Ekim 2019 Yıl 53 Sayı 623

Kahverengi yağ dokusu: İnsan metabolizmasındaki rolünü arttırmak mümkün mü?

Adipoz Doku ve Enerji Metabolizması Üzerine Etkileri

İlginizi Çekebilir: 3 Adımda GDO

Eymen makalelerini beğendiniz mi? Sosyal medyada takip edin!
Başkalarına Fayda Sağla
Yorum Yok
Yorum İptal
Yorumlar: Obeziteye Yeni bir Çözüm Umudu: Kahverengi Yağ Dokusu

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Resim ekle - Yalnızca PNG, JPG, JPEG ve GIF desteklenir.

Sosyal Medya Hesaplarımız

Copyright © 2020 Öğrenci Blogları. Tüm Hakları Saklıdır.

Giriş Yap

Öğrenci Blogları'na Hoş Geldin

Gençlere değer katan içerikler üretiyoruz. Aramıza katılacağın için mutluyuz.
Giriş Yap

Gelişim için ilk adım. Boş vakitleri iyi değerlendirmek gerek.