Mustafa Kemal Paşa’nın Samsun Görevi (2)

Mustafa Kemal Paşa, Şişli’deki evinde yaptığı toplantılarda padişahı tahttan indirmeyi düşünüyordu fakat buna İtilaf Devletleri’nin izin vermeyeceğini çok iyi biliyor ve farklı bir yol arıyordu. Farklı bir taktik uyguladı. İngilizleri öven yazılar yazdı, dost olunabileceğini dile getirdi. İngilizler de Mustafa Kemal’e sıcak bakıyordu. Sonuçta Enver Paşa Rusya’ya kaçmıştı ve geri dönecek olursa Bolşevik tarzı bir rejim kurabilirdi, bu İngilizlerin işine gelmezdi.

enver paşa ile ilgili görsel sonucu
Enver Paşa

1913 Sofya ataşeliğinden beri Mustafa Kemal’i takip ediyor ve doğru kişi olduğunu düşünüyorlardı. Ayrıca o dönemde Mustafa Kemal Paşa Şişli’de yaptığı görüşmeler sırasında hükümetteki ve Genelkurmay’daki nüfuzlu arkadaşlarını devreye sokarak müfettişlik görevini almayı da başarmış, hükümetteki bu tanıdıklarını kullanarak Sadrazam Damat Ferit’e dahi ulaşmıştı. Damat Ferit, “Acaba Anadolu’ya kimi göndersek?” diye düşünürken devreye giren dönemin iç işleri bakanı Mehmet Ali Bey’in, Damat Ferit’e telkinleri; Avni Paşa, Şakir Paşa ve Kazım İnanç Paşa’nın onayıyla görev Yıldırım Orduları Komutanı Mustafa Kemal Paşa’ya verildi. Ancak Damat Ferit çok temkinliydi. Önce Atatürk’le birkaç görüşme yapmış, onu herkese sormuş, soruşturmuştu. Sonuçta hükümet ve padişaha bağlılığına kanaat getirince görevi ona vermişti. Tarihin yeni bir kahraman yaratmasına az kalmıştı.

damat ferit ve vahdettin ile ilgili görsel sonucu

Takvimler 1 Mayıs 1919’u gösteriyordu. Damat Ferit Paşa Dış İşleri Köşkü’nde Mustafa Kemal Paşa’ya bir çay ziyafeti verdi. Toplantıda Anadolu’daki durum konuşuldu. 12 Mayıs 1919 tarihinde de Mustafa Kemal Paşa 9. ordu müfettişliğine atandı. Atama bütün kolordulara bildirildi. Anadolu’ya geçme hazırlıkları ile meşgul olan Mustafa Kemal Paşa tekrar Damat Ferit Paşa’nın konağında yemeğe davet edildi, Samsun ve çevresindeki karışıklığı yerinde incelemeler yaparak önleyeceğini tekrarladı.  Atatürk bir yandan Fevzi Paşa ve Cevat Paşa ile üçlü bir görüşme yaparak onlarla Anadolu direnişi konusunda anlaşmış öteki taraftan kendisinin göreve gelmesinde emeği olan Kazım İnanç Paşa’yla görüşerek yetkilerini biraz daha genişletmeyi başarmıştı.

damat ferit ve mustafa kemal ile ilgili görsel sonucu

Hükümet tarafından bakıldığında Mustafa Kemal’i Samsun’a göndermek istemelerinin ilk nedeni Rumlar ile Türkler arasında çıkan ayaklanmaları önlemek, diğer nedeni ise Mustafa Kemal’i İstanbul’dan uzaklaştırmaktı (hükümet işlerine karışması, Çanakkale Kahramanı olarak anılması ve İttihatçı olması nedeniyle). Mustafa Kemal de gitmek istiyordu, fakat farklı nedenlerle; Milli Mücadele’yi başlatmak ve milli egemenliğe dayalı bir devlet kurmayı amaçlıyordu. Ayrıca İstanbul’da kalırsa insanları kurtuluş için örgütleyemeyecekti.

Hükümet, Anadolu’ya göndereceği Atatürk’e şu görevleri verdi:
1- Bölgede asayişin sağlanması,
2- Silah ve cephanenin toplanıp koruma altına alınması,
3- Şuralar varsa ve asker toplanıyorsa bunların derhal engellenmesi,
4- Şuraların kapatılması.

Damat Ferit Paşa tarafından da Vahdettin tarafından da durum açıktı. İngilizlerle iş birliği yapılacaktı. Görev ve yetkilerden de anlaşılacağı gibi Atatürk’ten istenen ve beklenen Anadolu’da bir direniş başlatması değil, tam tersine başlayan direnişleri etkisiz hale getirmesiydi.

mustafa kemal samsun ile ilgili görsel sonucu
Sultan Vahdettin’in Mustafa Kemal’e verdiği Samsun talimatının orijinal nüshası

Uzun zamandır bir çıkış yolu arayan Mustafa Kemal için bu bulunmaz bir fırsattı. Samsun’a gidişinin öncesinde Padişah Vahdettin Mustafa Kemal’e “Paşa, Paşa!… Şimdiye kadar devlete çok hizmet ettin! Bunların hepsi artık bu kitaba girmiştir! Bunları unutun, dedi, asıl şimdi yapacağın hizmet hepsinden daha önemli olabilir… Paşa, Paşa… Devleti kurtarabilirsin!” dedi. Atatürk daha sonrasında bu sözlerden hayrete düştüğünü söyleyecekti, fakat ne söyleyeceğini bilememiş, elinden gelen hizmeti esirgemeyeceğini söylemekle yetinmişti.

Mustafa Kemal Vahdettin’in bu sözlerinden plânlarının sezilmiş olabileceği duygusuna kapıldı. Kendisini İstanbul’dan uzaklaştırıyorlar mıydı?  Çeşitli gerekçeler ileri sürerek İstanbul’da kaldı. Tarih 15 Mayıs’ı gösterdiğinde Yunanlıların İngiliz desteğiyle İzmir’e çıkması üzerine işin ciddiyetine kanaat getirdi.

Beğendim! Patreonda Öğrenci Blogları desteklemek için bir saniyenizi ayırın!

sosyohobik

Bir düşünce, & ldquo;$ s & rdquo;

Hadi Yoruma

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Başa dönün
Tüm yazılar Öğrenci Bloglarına aittir. İzinsiz paylaşılamaz. 2019&Öğrenci Blogları
%d blogcu bunu beğendi: