Gençlere değer katacak içeriklere Google Haberler'den abone olmak ister misiniz?.Google Haberlere Abone Ol. Gençliğe değer katma arzusuyla..

Vestfalya Antlaşması, Avrupa tarihinde son büyük mezhep savaşı olan 30 yıl savaşları ardından, Kutsal Roma İmparatorluğu ve İttifak Devletler arasında imzalanan antlaşmadır. Bu antlaşma Avrupa’nın siyasi, demografik ve güç yapısını tamamen değiştirmiştir.

Avrupa’nın Mutlak İhtiyacı: Barış

17.Yüzyıl Avrupası alanında araştırma yapan tarihçiler, Ortaçağın kargaşa ve yıkımının Avrupa adına 17. yüzyılda acısını tamamen gösterdiğinden bahseder. 17. Yüzyıla kadar gelinen süreçte Avrupa Haçlı Seferleri, Moğol İstilası, Veba salgını, Coğrafi Keşifler ve Mezhep savaşlarıyla olağan üstü nüfus ve güven kayıpları yaşamıştır. Bu yüzyıl ile birlikte kutsal makam olarak görülen Papalık makamı artık Avrupa devletleri için bir anlam ifade etmemektedir. Avrupa uzun soluklu savaş ve yıkımın ardından en yüksek teknoloji ve nüfus gücüne sahip iki devlet tarafından savaştırılmaya mecbur bırakılıyordu.

Fransa ve Avusturya arasındaki çatışmalar, İspanya ve İngiltere’ye de sıçrıyor, o devletlerinde iç ve dış meselesi haline geliyordu. Katolik ve Protestan savaşı olarak başlayan 30 yıl savaşları da bu durumdan etkilenmiş ve bir siyasi güç savaşı halini almıştı. Uzun süreli yıkımın ardından sadece kaybeden tarafından değil kazanan taratanda sesler yükselmekte, krallar ve lortlar sorgulanmaktaydı. İşte bütün bunların ışığında Avrupa bir denetleme mekanizması oluşturmaya başlamıştır. 1950 li yıllarla başlayacak Avrupa Birlik Teşkilatları aslında 1648 yılında imzalanan Vestfalya Antlaşması bu teşkilatlanmanın son ürünü olarak karşımıza çıkmaktadır.

30 Yıl Savaşları
30 Yıl Savaşları

30 Yıl Savaşları

30 Yıl Savaşları, Avrupa’da 17. Yüzyılda siyasi ve sosyal dengeleri kökünden değiştiren bir savaş olmuştur. Katolik Kutsal Roma Cermen İmparatorluğu ve aynı hanedana bağlı İspanya Krallığı’nın topraklarındaki Protestanlara ve hizipçilere uyguladığı baskı ve zulüm sonrasında patlak veren 30 Yıl Savaşları Protestanların 1555 yılında imzalanan Augsburg Antlaşmasından çok daha fazla hak kazanmasına neden olmuştur. Katolik Fransa’nın Protestan devletlerle bir arada savaşması Avrupa’da mezhep ve dinin, siyaset ve ticaretin gerisinde kaldığını bizlere göstermektedir. Modern Fransız Orduları Habsburglar’ı yenerek 30 Yıl Savaşlarını kazanmış, Avrupa’nın mutlak gücü olmuştur. İngiltere ve Fransa’nın Kuzeyinde yayılımını arttıran, Reformist ve Protestan hareketler ülkelerin ve kralların halk nezdinde güç kaybetmesine de neden olmuştur. Bu kötü izlenimi kırabilmek ve yerel halktan destek almak isteyen Fransızlar Kardinal Mazarin döneminde hoşgörü ve dostane politikalar gütmüştür.

30 Yıl Savaşları ve Vestfalya Antlaşması günümüz tarihçilerinin Avrupa politik tarihini incelerken en fazla üzerinde durdukları dönem olmuştur. 1671 yılında Fransa Kralı XIV. Louis Rönesans ve müzik düşkünlüğü sebebiyle Varsay Sarayında Tarih sergisi açmıştır. Başlarda sanat odaklı kurulan bu sergi ilerleyen zamanlarda Fransa’nın tarihsel sürecini en iyi anlatan tablo ve yazılarla süslenmiştir. Bu dönemde bu yazıları inceleyen yazar ve tarihçiler Fransa’nın 17. Yüzyılın son çeyreğinde 30 milyona yaklaşan bir nüfusu olduğunu yazmışlardır. Bu bilgi aslında bizlere şu çıkarımı yaptırmaktadır. İngiltere, Kutsal Roma İmparatorluğu, Osmanlı ve İspanya her ne kadar büyük devletler olsalar da bu nüfuslara ancak 19. Yüzyılda ulaşabileceklerdir. İşte tam da bu sebeple Avrupa siyaset ve diplomasisine yön verici devlet 19. Yüzyıla kadar Fransa olacaktır. Tarihin en büyük 2 sömürge İmparatorluğundan birini kuran Fransızlar Voltaire’nin de dediği gibi diplomasi ve modern devletin babası olmuştur.

Bu politik ve askeri başarıları 17. Yüzyılda kazandığı savaş ve edinimlere borçlu olan Fransa, Vestfalya Antlaşması neticesinde gücünün potansiyelini de görmüş oldu. Ve savaşlarda kazananı belirleyen devlet statüsüne erişmiştir. En azından 19. Yüzyılda ortaya Otto von Bismarck çıkana kadar.

1648 Vestfalya Antlaşması

1648 yılında Fransa kral XIII. Louis ve Kardinal Mazarin tarafından yönetilmekteydi. Fransızların Avusturya ve İspanya ordularını mağlup etmesiyle birlikte 30 yıl savaşları muharebeleri sona ermişti. Savaşın ardından bir konsül heyeti Kutsal Roma İmparatorluğu’nu barış görüşmelerini yapmak için Günümüz Almanya sınırları içinde bulunan Hamburg’a davet etmiştir. Görüşmeler 1645-1648 yıllarında yapılsa da özellikle savaşın sona ermesi ile eli güçlenen Fransa Antlaşma maddelerini kendisi lehine düzenlemiştir. Özellikle Protestanlığa haklar verilmesini isteyen İsveç diğer Avrupa devletlerinin de bu antlaşmada olmasını istemiş ve birçoğunu antlaşmaya dâhil etmeyi başarmıştır.

Müzakereler 3 yıl sürmüş, 3. Yılın sonunda Vestfalya Antlaşması taraflarca imzalanmıştır. 15 Mayıs 1648 yılında imzalanan Vestfalya Antlaşması Avrupa tarihini kökünden değiştiren bir antlaşma olmuştur.

Vestfalya Antlaşması Maddeleri
Vestfalya Antlaşması Maddeleri

Vestfalya Antlaşması Maddeleri

  • Vestfalya Antlaşması uluslararası nitelikte bir antlaşmadır.
  • Antlaşmanın tarafları Augsburg barışını tekrar tanıyacaktır.
  • Bremen bağımsız şehir statüsünde yer alacaktır.
  • Hristiyanlar bir mezhebe bağlı olmaksızın kamusal alanlarda ibadet yapabileceklerdir.
  • Ticari ağlar genişletilecektir.
  • Alman prenslikleri o bölgede yaşayan insanların ihtiyaçları ve istekleri doğrultusunda kendi dinini seçebilecektir.
  • Kutsal Roma İmparatorluğuna bağlı dük ve prenslerin özerkliği arttırılacaktır.

Kısaca antlaşmanın maddeleri bu şekildedir. Özellikle din ve ticaret özgürlüğü konusunda Avrupa diplomasi ve siyasi tarihi adına bir yenilik olan Vestfalya Antlaşması bu tarihten sonra Avrupalı devletlerin dışarıya karşı birbirini koruma içgüdüsüne büründüğünü bizlere göstermektedir. Avrupa’da ticaret ağının ve hacminin büyümesini destekleyen antlaşma, Doğuyla olan ticareti bir sömürge yarışına döndürmüştür. Piyasa ve sermaye gibi kavramların da ilk tohumları Vestfalya Antlaşması ticari bölümünde ortaya atılmıştır. 

Vestfalya Antlaşması Sonuçları

Başta Fransa ve Kutsal Roma Cermen İmparatorluğu olmak üzere bütün Kıta Avrupa’sının siyasi yapısını değiştiren Vestfalya Antlaşması bazı ülkeleri daha fazla etkilemiştir. 30 Yıl Savaşlarıyla birlikte asker ve sivil nüfusunun yarısına yakınını kaybeden Kutsal Roma İmparatorluğu Vestfalya Antlaşması ile birlikte kalan nüfusu üzerinde siyasi gücünü kaybetmiştir. 19. Yüzyılın ilk yıllarında kendisini lağvedecek Kutsal Roma Cermen İmparatorluğunun, tarihçiler tarafından bu tarihle birlikte bütün gücünü kaybettiği savunulmaktadır.

Alman prensliklerin 1648 yılından 1850’li yıllara kadar birbirlerinden ayrı devletçikler oluşturduğunu söylemek mümkündür. Avusturya ve Alman Prensliklerinin birbirinden siyasi ve mezhep olarak ayrılmasıyla, 19. Yüzyılda Prusya Almanları birleştirecek ve günümüz Modern Birleşik Almanya’sının temellerini atacaktır. Vestfalya Antlaşması Avusturya- Fransa çekişmesini siyaset ve güçten daha farklı bir boyuta taşımış, tarih boyunca bitmeyecek Fransa-Almanya savaşlarının fitil noktası olmuştur.

Değerlendirme

Vestfalya Antlaşması dünya diplomasi tarihini kökünden değiştiren bir antlaşmadır. 17. Yüzyıla kadar devletler güçlerinin yettiği bütün devletlere savaş açma, sömürme, yağmalama hakkına sahipti. Savunucu devletler, kendi çabaları ile komşu devletlerle ittifaklar yapabiliyordu. Küreselleşen ve ticaret ağları gelişen devletler 17. Yüzyılla birlikte kendisine çok uzak müttefikler ve ittifaklar kurmaya başlamıştır. Bunun bir getirisi olarak örneğin, Rusya- Osmanlı Savaşları artık sadece o bölgeyi değil İngiltere ve Fransa gibi süper güçleri de ilgilendirmiştir. Bu durum büyük devletlerin daha güçsüz devletler üzerinde söz ve hak sahibi olmalarına olanak sağlamıştır.

İngiltere’nin 17 ve 18. Yüzyılda binlerce kilometre uzaktaki Hindistan ve Çin Devletleriyle çekişmeleri bu duruma örnek olmaktadır. İşte Vestfalya Antlaşması bu durumun başlamasına olanak sağlamaktadır.

Fransa, İngiltere, İspanya ve hatta Hollanda gibi devletlerin Afrika ve Amerika kıtasındaki sömürü anlayışı da bu etkileşimler sayesinde hız kazanmıştır. Vestfalya Antlaşması diğer taraftan da, Avrupalı devletlerin artık kendi aralarındaki savaşlarını ana topraklarında değil, Sömürge ve İttifaklarının topraklarında yapmasını sağlamıştır. Örneğin Avusturya’da Fransa’da 30 Yıl Savaşlarını çoğunlukla Almanya içlerinde ve Kuzey Manş Denizi bölgelerinde yapmıştır. Bu dönemde ana toprağın önemi daha net anlaşılmıştır.

Sonuç olarak bakacak olursak Vestfalya Antlaşması madde ve içerikleri açısından Dünya Diplomasisinde bir devrim niteliği taşımaktadır. Yazıma Voltaire’nin Vestfalya Antlaşması hakkındaki şu sözleri ile son vermek istiyorum. “”Kendine Kutsal Roma İmparatorluğu diyen ve demeye de devam eden bu topluluk, artık hiçbir şekilde ne kutsal, ne Roma, ne de bir imparatorluktur.” İyi Okumalar.

https://www.linkedin.com/in/muharrem-%C3%B6v%C3%BCn%C3%A7-%C5%9Fahin-b59020216
Muharrem Övünç makalelerini beğendiniz mi? Sosyal medyada takip edin!
Başkalarına Fayda Sağla
Yorum Yok
Yorum İptal
Yorumlar: Vestfalya Antlaşması

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Resim ekle - Yalnızca PNG, JPG, JPEG ve GIF desteklenir.

Sosyal Medya Hesaplarımız

TwitterInstagramPinterestLinkedIn Company

Arşivler

Copyright © 2020 Öğrenci Blogları. Tüm Hakları Saklıdır.

Login

Öğrenci Blogları'na Hoş Geldin

Gençlere değer katan içerikler üretiyoruz. Aramıza katılacağın için mutluyuz.
Giriş Yap

Gelişim için ilk adım. Boş vakitleri iyi değerlendirmek gerek.